2019_GR_00230 - Goedkeuring van statutenwijziging Projectvereniging de Merode

De overeenkomst tussen de deelnemende gemeenten, zoals goedgekeurd in de oprichtingsakte van de Projectvereniging de Merode d.d. 13 april 2015, vermeldt in Artikel 4 het doel van de vereniging met o.m. het stimuleren van het bewaren en ontsluiten van cultureel, onroerend en landschappelijk erfgoed in de regio (bestaande uit de gemeenten Herselt, Westerlo, Hulshout, Laakdal, Tessenderlo, Diest, Scherpenheuvel-Zichem en Aarschot).

Het decreet lokaal bestuur van 22 december 2017 (verschenen op 15 februari 2018 in het Belgisch Staatsblad. De meeste bepalingen traden op 1 januari 2019 in werking) vermeldt dat na een termijn van hoogstens zes jaar de betrokken gemeenteraden de projectvereniging kunnen verlengen.

Het decreet lokaal bestuur van 22 december 2017 (verschenen op 15 februari 2018 in het Belgisch Staatsblad. De meeste bepalingen traden op 1 januari 2019 in werking) vermeldt dat de verlenging gebeurt op verzoek van de gewone meerderheid van het totale aantal deelnemers en op voorwaarde dat het verzoek gedragen wordt door een drievierdemeerderheid van het aantal deelnemende gemeenten en dat de laatste algemene vergadering vóór het verstrijken van de duur, tot de verlenging kan beslissen met een drievierdemeerderheid van het aantal stemmen. De gemeenteraadsbeslissingen die daarvoor worden genomen, worden bij het verslag van de algemene vergadering gevoegd.

De statuten van de Projectvereniging de Merode d.d. 13 april 2018 bepalen dat de Projectvereniging werd opgericht voor de periode 2015-2019 en opeenvolgende keren kan verlengd worden voor een termijn die telkens niet langer mag zijn dan zes jaar.
De jaarlijkse resultaatsverbintenis tussen de Projectvereniging de Merode (IOED de Merode) en het Agentschap Onroerend Erfgoed bepaalt dat de loonsubsidie voor de IOED de Merode aan deze resultaatsverbintenis gekoppeld wordt;
De navolging van de resultaatsverbintenis bepaalt onder meer dat de IOED de Merode verplicht is elke gemeente te ondersteunen in zijn onroerend erfgoedbeleid door:

• Acties rond inventarisatie op te zetten (lokaal erfgoed, landschappen, houtige elementen of bomen met erfgoedwaarde, …)
• Beschermingsinitiatieven op te starten samen met de gemeenten
• Lokale infovragen te behandelen
• Adviezen te geven over beschermd en niet beschermd erfgoed waarin dit onroerend erfgoed mee wordt afgewogen
• Een lokaal consultatienetwerk uit te bouwen
• Sensibiliseringsacties te organiseren

Het nieuw Onroerenderfgoeddecreet dat 1 januari 2019 in werking is getreden bepaalt dat de gemeenten meer verantwoordelijkheden en bevoegdheden inzake archeologie, monumenten- en landschapszorg zullen toegewezen worden.

Het Onroerenderfgoeddecreet d.d. 1/1/2019 - (Afd. 3, Art. 3.3.1.) bepaalt dat er volgens de Vlaamse Regering een intergemeentelijke dienst kan opgericht worden overeenkomstig het decreet van 6 juli 2001, houdende intergemeentelijke samenwerking, en dat deze kan erkend worden als intergemeentelijke onroerenderfgoeddienst.
De Vlaamse Regering bepaalt daarbij :
1° de erkenningsvoorwaarden;
2° de nadere regels voor de erkenning en de duur, de schorsing en de intrekking ervan.
Op 14 december 2018 keurde de Vlaamse Regering het wijzigingsbesluit van het Onroerenderfgoedbesluit definitief goed. De wijzigingen treden gefaseerd in werking:

De belangrijkste wijzigingen die in werking traden op 1 januari 2019:

• Om de planlast te verminderen is een goedgekeurd beheersplan enkel nog verplicht bij premieaanvragen voor beschermde stads- en dorpsgezichten, landschappen en archeologische sites, en voor meerjarige subsidieovereenkomsten. De verplichting wordt vanaf 1 januari 2022 ook verruimd tot UNESCO-Werelderfgoed. Zo hebben de betrokken actoren de tijd om - indien nodig - een beheersplan op te maken.
• De onderzoekspremie voor de opmaak van een beheersplan verdwijnt.
• De erfgoedpremiecategorie van 80 procent verdwijnt. De 60%-categorie, eerst beperkt tot ZENerfgoed en onderwijsgebouwen, wordt verruimd tot beschermde gebouwen die bestemd zijn voor een erkende eredienst, beschermde goederen met een publieksfunctie in eigendom van een gemeente, autonoom gemeentebedrijf, OCMW, welzijnsvereniging of een sociale huisvestingsmaatschappij, open erfgoed en opengestelde, maalvaardige molens.
• Aanvullende premies van 10 procent zijn mogelijk voor voorbeeldige beheerders en voor vzw’s die het herstel en beheer van beschermd erfgoed tot doel hebben.
• De erkenningen van onroerenderfgoedgemeenten, intergemeentelijke onroerenderfgoeddiensten en onroerenderfgoeddepots zullen fusievriendelijker worden. Wijzigingen aan de erkenningsvoorwaarden, subsidievoorwaarden en rapporteringstermijnen die gelieerd zijn aan de lokale beleids- en beheerscyclus zullen pas in werking treden op 1 januari 2020. 

De belangrijkste wijzigingen die in werking traden op 1 april 2019:

• De erkenning van archeologen krijgt een onderverdeling in twee types: een eerste type erkenning voor archeologen die alle vormen van archeologisch onderzoek mogen uitvoeren en een tweede type erkenning voor archeologen die enkel vooronderzoeken zonder ingreep in de bodem mogen uitvoeren en daar archeologienota’s over mogen melden. Zo zullen er meer archeologen in aanmerking komen voor een erkenning.
• De procedure voor het toezicht op de erkenning van archeologen ondergaat een herziening.
• In plaats van de bekrachtiging van archeologienota’s komt er een meldingsplicht.
• Het aantal vrijstellingen van archeologisch vooronderzoek krijgt een uitbreiding.
• De premie voor buitensporige opgravingskosten krijgt een verhoging tot 80%. Er komt bovendien een nieuwe premie voor verplicht uit te voeren archeologisch vooronderzoek met ingreep in de bodem

Gelet het Onroerenderfgoedbesluit d.d. 1 januari2019 en het Onroerenderfgoedbesluit dat bij datum van 1 januari 2020 van kracht zal gaan:
Afd. 3, Art. 3.3.2.:
Om erkend te worden en te blijven als intergemeentelijke onroerenderfgoeddienst moet de intergemeentelijke onroerenderfgoeddienst voldoen aan de volgende erkenningsvoorwaarden:
1° het intergemeentelijk samenwerkingsverband toont aan dat zijn werkingsgebied beschikt over een gemeenschappelijk erfgoedpakket op basis van een gezamenlijke omgevingsanalyse;
2° het intergemeentelijk samenwerkingsverband dient een onroerenderfgoedbeleidsplan in dat het actief behoud van het onroerend erfgoed op het grondgebied van de aangesloten gemeenten voor ogen heeft en complementair is aan het Vlaamse onroerenderfgoedbeleid en dat bovendien aan de volgende voorwaarden voldoet:
a) het onroerenderfgoedbeleidsplan stelt een gezamenlijke visie en een gezamenlijk plan van aanpak voorop voor het actieve behoud, het gebruik en de herbestemming van het onroerend erfgoed op zijn grondgebied die complementair zijn aan het Vlaamse onroerenderfgoedbeleid;
b) het onroerenderfgoedbeleidsplan is integraal en omvat dus de zorg voor het geheel van archeologische sites, monumenten, cultuurhistorische landschappen en stads- en dorpsgezichten;
c) het onroerenderfgoedbeleidsplan is geïntegreerd en is dus afgestemd met andere beleidsvelden die raakvlakken hebben met de onroerenderfgoedzorg;
d) het onroerenderfgoedbeleidsplan houdt rekening met de noden van de aanwezige onroerenderfgoedactoren;
3° het intergemeentelijk samenwerkingsverband ondersteunt en betrekt de erfgoedgemeenschappen die zich inzetten voor het duurzame behoud en beheer en voor de ontsluiting van het onroerend erfgoed op zijn grondgebied en neemt acties om een lokaal draagvlak voor de onroerenderfgoedzorg te creëren;
4° het intergemeentelijk samenwerkingsverband beschikt over voldoende expertise om dat onroerenderfgoedbeleidsplan uit te voeren en bouwt met het oog op expertiseverwerving een consultatienetwerk uit met alle diensten en organisaties die betrokken zijn bij de zorg voor het onroerend erfgoed.
Afd. 3, Art. 3.3.8.:
Een erkenning als intergemeentelijke onroerenderfgoeddienst is voor onbepaalde duur en geldt zolang aan de voorwaarden, vermeldt in artikel 3.3.1, de erkenningsvoorwaarden, vermeld in artikel 3.3.2 en aan de voorwaarden in het kader van de opvolging, vermeldt in artikel 3.3.9 voldaan wordt.

I. AANPASSING STATUTEN PROJECTVERENIGING DE MERODE 2019

• - De provincie Antwerpen zal niet langer opgenomen worden in de statuten van de projectvereniging en Peter Bellens wordt als bestuurslid geschrapt. Laurien Danckaerts blijft waarnemend lid op de Raad van Bestuur, maar dit wordt niet opgenomen in de statuten.
• - De nieuwe ‘bestuurders’ betreffen de huidige stemgerechtigde die door de 9 gemeenten werden aangeduid, zijnde:

• Laakdal - Tine Gielis
• Tessenderlo - Fons Verwimp
• Diest - Geert Cluckers
• Aarschot - Annick Geyskens
• Herselt - Peter Keymeulen
• Hulshout - Hilde van Looy
• Scherpenheuvel-Zichem - Manu Claes
• Westerlo - Guy Van Hirtum
• Melissa Geerts wordt, als enig personeelslid van de Projectvereniging, aangeduid als secretaris. 

II. AANPASSING STATUTEN PROJECTVERENIGING DE MERODE - GELDIG VANAF 1/1/2020

• Als enige gemeente zal Geel uit de IOED stappen, omdat zij reeds kunnen aansluiten bij de IOED Kerf waarin ook reeds hun cultureel erfgoedcel werd ondergebracht. De overige gemeenten keuren in september 2019 bij gemeenteraadsbeslissing hun doorlopend lidmaatschap bij de Projectvereniging en de IOED de Merode goed van 2020 tot 2026.
• De nieuwe ‘bestuurders’ betreffen vanaf 1 januari 2020 de stemgerechtigde die door de 8 gemeenten werden aangeduid, zijnde:
• Laakdal - Tine Gielis
• Tessenderlo - Fons Verwimp
• Diest - Geert Cluckers
• Aarschot - Annick Geyskens
• Herselt - Peter Keymeulen
• Hulshout - Hilde van Looy
• Scherpenheuvel-Zichem - Manu Claes
• Westerlo - Guy Van Hirtum
• In de statuten van de Projectvereniging de Merode, geldig vanaf 2020, zal worden opgenomen dat:
• Er wordt geen bijdrage gevraagd van de deelnemende besturen voor een algemene werking of overheadkosten van de projectvereniging voor de culturele erfgoedwerking van de projectvereniging als dusdanig. Elk deelnemend bestuur kiest aan welke RvB deelwerkingen en projecten het participeert. Financiële middelen die nodig zijn voor de realisatie van projecten en deelwerkingen, worden aangeleverd door de besturen die wensen te participeren. De hoogte van de bijdrage wordt bepaald conform de noden en de te verwachten kosten van de projectvereniging, opgenomen in een jaarlijks budget dat ter goedkeuring voorgelegd wordt aan de deelnemende gemeenten en vastgelegd wordt in de schoot van de raad van bestuur. 
• Er wordt een vaste bijdrage voorzien van 0,07 euro/inwoner per deelnemend bestuur voor de algemene werking en de realisatie van projecten voor de verdere uitbouw en ontwikkeling van de Intergemeentelijke Onroerend Erfgoeddienst de Merode (IOED) - welke een structureel onderdeel van de Projectvereniging de Merode vormt. 
• Het jaarlijks budget wordt vanuit de deelnemende gemeenten rechtstreeks gestort op de rekeningnummer van de Projectvereniging/IOED de Merode bij ingang van 1 januari 2020. Voor Diest betekent dit een bedrag van 1678,11 euro.