Het eindrapport 'strategisch masterplan' voor de stationsomgeving Diest, goedgekeurd door de deputatie Vlaams-Brabant op 21 februari 2008 en goedgekeurd door de gemeenteraad op 22 juni 2009
De beslissing van de gemeenteraad op 26 september 2011 over de goedkeuring van de bijzondere overeenkomst voor de studieopdracht en realisatie 'heraanleg stationsknoop'
De beslissing van het college van burgemeester en schepenen van 25 juni 2012 over de goedkeuring van de gunning van de studieopdracht 'heraanleg stationsknoop - wegen- en rioleringswerken'
Het provinciaal ruimtelijk uitvoeringsplan (PRUP) goedgekeurd bij Ministerieel Besluit van 13 december 2013
De beslissing van de gemeenteraad van 24 oktober 2016 over de goedkeuring van het addendum "Verkeersonderzoek heraanleg stationsknoop Diest" bij de studieopdracht "heraanleg Stationsknoop, wegen- en rioleringswerken" (Intrekken van het besluit van 29 februari 2016)
De beslissing van het college van burgemeester en schepenen van 16 januari 2017 over de goedkeuring van het addendum bij de studieopdracht 'heraanleg stationsknoop - wegen- en rioleringswerken' voor een uitgebreid 'verkeersonderzoek heraanleg stationsknoop Diest'
De beslissing van het college van burgemeester en schepenen van 20 november 2017 over de hefboominvestering stationsknoop
De door alle betrokken partijen goedgekeurde raamovereenkomst over de herontwikkeling van de stationsomgeving van Diest, door de gemeenteraad goedgekeurd op 22 juni 2009, met addedum aan de raamovereenkomst goedgekeurd door de gemeenteraad op 17 december 2018
De oorspronkelijke bijzondere overeenkomst over de ontwerpstudie en realisatie van de stationsknoop in de stationsomgeving van Diest omvat afspraken tussen de betrokken partijen (de stad Diest, de NMBS Holding en De Lijn) over het ontwerp en de uitvoering van het samenhangend project ‘stationsknoop’ bestaande uit volgende werken, die één functioneel en stedenbouwkundig geheel vormen:
Voor bovenstaande infrastructuurwerken, zoals ook bepaald is in de bijzondere overeenkomst, werd één ontwerper aangesteld. Het college van burgemeester en schepenen gunde hiervoor de opdracht aan Technum-Tractebel NV op 25 juni 2012.
De noodzaak van het voorliggend addendum komt voort uit volgend probleem dat zich voordoet. Tijdens de regelmatige werkgroepen over de herontwikkeling van de stationsomgeving kaartte De Lijn de onduidelijkheid aan die ontstaan is over de eigendomssituatie van de grond waarop het bestaande busstation gelegen is en waarop het stationsplein zal gerealiseerd worden. Hierdoor besliste De Lijn de grond voor het nieuwe busstation niet aan te kopen tot zolang er geen duidelijkheid wordt gebracht.
De oorzaak van de onduidelijkheid kan gevonden worden in de Bijzondere Wet van 16 januari 1989. Deze wet beschrijft dat goederen die destijds eigendom waren van de Belgische Staat en in gebruik waren van het gemeenschappelijk stads- en streekvervoer van rechtswege, en zonder verder formaliteit in eigendom overgedragen zijn naar het Vlaams Gewest. Weliswaar voorzag de wet dat er ter aanduiding van de concrete onroerende goederen achteraf toch nog een Koninklijk Besluit zou worden opgemaakt, maar deze bepaling is grotendeels dode letter gebleven. Bij gebrek aan een dergelijk KB, kunnen de federale noch gewestelijke Patrimoniumdiensten uitmaken welke goederen destijds al dan niet onder de toepassing zouden kunnen gevallen zijn van een eigendomsoverdracht van rechtswege van de Staat aan de Gewesten.
Het bovenstaande blokkeert de realisatie van de stationsknoop volledig. Ook een poging tot bespreking van het probleem op de stuurgroep van 23 oktober 2017 resulteerde niet in een oplossing of akkoord tussen de NMBS, De Lijn en de stad over een regeling inzake de gronden van het busstation. Op een bijkomend overleg op 27 november 2017 werd een volledig nieuw voorstel op tafel gelegd door De Lijn met de realisatie van een nieuwe bushalte op de locatie van de huidige bushalte. Vanuit de stad werd toen duidelijk gesteld dat indien de stationsknoop niet gerealiseerd wordt zoals vooropgesteld in het masterplan dit nefast zal zijn voor een optimale werking van dit hoogwaardig OV-knooppunt voor de stad en voor de regio. Daarnaast kan de stad ook geen kwaliteitsvolle aanleg meer garanderen, zoals vooropgesteld in de raamovereenkomst over de herontwikkeling van de stationsomgeving, namelijk:
De heraanleg van de ‘stationsknoop’ is een cruciaal onderdeel van de ontwikkeling van de stationsomgeving. Deze werken zijn nodig ter verbetering van:
In functie van het terug activeren van het ontwerp- en realisatieproces heeft enerzijds de stad aangegeven om binnen haar begroting, bovenop het voorziene budget voor de aanleg van het stationsplein, beperkt extra middelen vrij te maken voor de aankoop van de gronden van het stationsplein (ruwe raming € 325.530). Maar zonder bijkomende middelen zal de stad haar middelen enkel kunnen inzetten voor de aankoop van de gronden en zal ze de heraanleg van het stationsplein moeten uitstellen. Hierover heeft het college van burgemeester en schepenen een principiële beslissing genomen op 20 november 2017. Anderzijds heeft daarbij het provinciebestuur aangegeven bereid te zijn een hefboomsubsidie voor de stad te voorzien om de realisatie van het project opnieuw mogelijk te maken. De deputatie heeft vervolgens op 14 juni 2018 principieel ingestemd met een subsidie van € 250.000 voor de heraanleg van de stationsplein van Diest.
Het geld voor de aankoop van het stationsplein zal volgens het addendum op een geblokkeerde rekening blijven staan en pas worden vrijgegeven wanneer de eigendomssituatie van de gronden is uitgeklaard en het nieuwe busstation wordt gerealiseerd op de locatie zoals voorgesteld in bijlage 2 bij het addendum. Ook geven de betrokken partijen in het addendum elkaar onderling een tijdelijk recht tot het oprichten van infrastructuur op de locatie van het nieuwe stationsplein met nieuwe bushalte.
Daarnaast kende het ontwerp voor de heraanleg van de stationsknoop ook vertraging door de noodzaak van een uitgebreid verkeersonderzoek voornamelijk in functie van de locatie van de pendelparking, met gevolgen voor de omliggende noodzakelijke toekomstige weginfrastructuur, waarvoor in functie van de voortgang van herontwikkeling van de stationsomgeving, de gemeenteraad op 17 december 2018 nog een addendum aan de raamovereenkomst goedkeurde.
Bij goedkeuring van dit addendum kan het ontwerpproces voor de heraanleg van de stationsknoop (bushalte, stationsplein, Zwarte Beekplein, Turnhoutsebaan, …) eindelijk terug verder gezet worden.
De gemeenteraad keurt het bij dit besluit gevoegd addendum bij de bijzondere overeenkomst over de ontwerpstudie en realisatie van de stationsknoop in de stationomgeving van Diest goed.