Op 19 december 2011 nam de gemeenteraad kennis van de goedkeuring en ondertekening van de principiële beslissing over ‘het integraal uitvoeringsprogramma voor de Demervallei van Diest tot Rotselaar’ in het kader van het Strategisch Project Demervallei.
De Demervallei is erg gevoelig voor overstromingen, maar kampt tegelijk met verdroging. Tussen Diest en Werchter herbergt de vallei bovendien een enorme natuurlijke diversiteit en een mooi, authentiek landschap. Op een gecoördineerde manier, en mede als onderdeel van het Sigmaplan Demer van Diest tot Werchter, wordt een gebiedsgericht project uitgewerkt voor de Demervallei. Dat mikt in eerste instantie op een betere bescherming tegen overstromingen en het herstel van de natte natuur. Daarnaast worden ook kansen geboden aan de landbouw en de ontwikkeling van een recreatief aantrekkelijk gebied.
De Demervallei kan op verschillende manieren worden ingericht om meer veiligheid en betere natuur te creëren. Er zijn dus verschillende ‘planalternatieven’ mogelijk. Het plan-milieueffectenrapport (plan-MER) beschrijft de sigma-alternatieven en hun gevolgen voor mens en milieu.
De Demervallei kan op verschillende manieren worden ingericht om meer veiligheid en betere natuur te creëren. Er zijn dus verschillende ‘planalternatieven’ mogelijk. Het plan-milieueffectenrapport (plan-MER) beschrijft deze alternatieven en hun gevolgen voor mens en milieu. Eén van aspecten die onderzocht werden, is de mate van bijdrage van elk alternatief tot de realisatie van de visie en doelstellingen die volgen uit de principiële beslissing van 28 november 2011, die werken rond drie krachtlijnen:
In totaal werden 9 planalternatieven of scenario’s onderzocht (A-I). De keuze van redelijke alternatieven is uitgevoerd op basis van een toetsing van elk van de 9 planalternatieven aan de hoofddoelstellingen van het project. De hoofddoelstellingen van het project zijn:
Na afweging van de verschillende scenario’s wordt geopteerd voor scenario I als het voorkeursalternatief; het alternatief I blijkt het best mogelijke alternatief om alle beleidsbeslissingen én sectorale belangen te verzoenen.
Het voorkeursalternatief kan in volgende kernpunten gedefinieerd worden:
Het waterbergingsvermogen in de Demervallei wordt verhoogd door het maken van bressen op strategische locaties en door het aansluiten van oude, niet-bedijkte meanders. Hierdoor kan het valleigebied van de Demer terug aangesproken worden voor waterberging. Om het water vertraagd te laten afstromen, worden compartimenteringsdijken aangelegd. Door deze maatregelen kan er binnen het valleigebied van de Demer 1 tot 2 miljoen m³ extra waterbergingscapaciteit gerealiseerd worden.
Bescherming van woningen en bedrijven tegen overstromingen door behoud of optimalisatie van veiligheidsdijken. Waar er vandaag geen dijken aanwezig zijn, en waar dit nodig blijkt uit de modelleringen, worden er nieuwe veiligheidsdijken aangelegd om woonkernen en industriegebieden te beschermen tegen mogelijke overstromingen. Herstellen van de structuurkwaliteit en de natuurlijke waterhuishouding door meer ruimte te voorzien voor de waterloop. Dit gebeurt in eerste instantie door het aansluiten van de oude meanders. Langs deze oude meanders zal er 11 km topnatuur ontwikkeld worden. Tenslotte zal ook het herstellen van de zomerwaterstanden door peilverhoging van de Demer bijdragen aan het herstel van de relatie tussen rivier en vallei.
Ontwikkelen van aangesloten natuurgebieden door de ontwikkeling van grote, aaneengesloten halfnatuurlijke valleilandschappen. De potenties voor waterberging worden in deze gebieden afgestemd op de natuurfunctie die er beoogd wordt.
De Demer uitbouwen als kano- en kajaktraject tussen Diest en Werchter. Het kano- en kajaktraject zal aantrekkelijker gemaakt worden door het aansluiten van de oude meanders en bijkomende in- en uitstapplaatsen. Hiermee zal dit traject op Vlaams niveau op de kaart worden gezet.
Voor het stadsbestuur van Diest was de ontwikkeling van het toeristisch-recreatief netwerk rond de Demer belangrijk, waarbij één tracé voor een functioneel en recreatief fietstraject langs de Demer (tussen Diest en Werchter) mogelijk moest zijn. Hiermee werd rekening gehouden: het vlot berijdbare fietspad volgt in grote lijnen de rivier en is maximaal ingebed in een natuurlijke omgeving.
Het voorkeuralternatief wordt gefaseerd gerealiseerd in deelprojecten, gespreid over een periode tussen 2017 en 2020, een deel pas na 2020. Verschillende meer concrete zaken zullen pas op het projectniveau worden besproken.
Voorliggende beslissing zal genomen worden door elk van de betrokken overheden en actoren, en dat voor elk van zijn bevoegdheden. De betrokken actoren zijn de Vlaamse Regering, de provincie Vlaams-Brabant, de steden Aarschot, Scherpenheuvel-Zichem en Diest en de gemeenten Begijnendijk, Rotselaar, en Tremelo. Daarnaast ondertekenen ook NV Waterwegen & Zeekanaal, de twee betrokken bekkenbesturen en het Regionaal Landschap Noord-Hageland.
De visiekaart voor de Demervallei en Laak met de bijhorende krachtlijnen en principes, het voorkeursscenario, het indicatief actieprogramma en de onderverdeling van de projectgebieden (fasering en basis voor de inzet van het flankerend beleid) worden door middel van deze beslissing formeel bekrachtigd als raamwerk voor verdere realisatie van acties op het terrein in de komende jaren, de samenwerking en organisatiestructuur. Voor elk van de betrokken Vlaamse bevoegdheden wordt daarvoor beslist over de in te zetten instrumenten.
De nota ‘houdende de integrale visie van de betrokken overheden en actoren voor de Demervallei en Laak van Diest tot Werchter’ is een document dat telkens een bijlage vormt bij de eigenlijke beslissingen en dat na de formele besluitvorming door de betrokken overheden en actoren als een ‘gecompileerd document’ ondertekend zal worden op de zogenaamde ‘Demerdag’ op 28 oktober 2016. Een deel van de beslispunten is voor allen hetzelfde, een deel specifiek per gemeente.
De stad Diest zal dus enkel beslissingen nemen met betrekking tot eigen de verantwoordelijkheden en inzet van middelen en instrumenten.
Er zijn:
algemene beslispunten zonder financiële impact. Dit gaat over een beleidsmatige validatie van het geleverde (studie)werk en overleg, de onderschrijving van het voorkeursalternatief en de visie, een engagement om het bijhorende (indicatief) actieprogramma te realiseren en om de bestaande samenwerking voort te zetten. Deze beslispunten hebben geen directe weerslag op de begroting.
beslispunten die opgevangen worden binnen de reguliere werking en dus zonder (bijkomende) financiële impact. Zij zijn met andere woorden reeds verbonden aan bestaande instrumenten en/of procedures en hebben dan ook geen bijkomende financiële weerslag op de begroting.
De gemeenteraad gaat akkoord met de algemene beslispunten in de ‘Nota houdende de integrale visie van de betrokken overheden en actoren voor de Demervallei en Laak van Diest tot Werchter’, meer bepaald dat de stad:
de resultaten erkent van het gevoerde onderzoek met betrekking tot de thema’s, het SIGMA project en de projectgebieden
na het overleg en de beleidsmatige toetsing concludeert dat de resultaten van het onderzoek in lijn met de principiële beslissing van 2011 op een samenhangende en evenwichtige wijze zijn vertaald in één visie voor de Demervallei en de Laak
de geïntegreerde visie voor de Demervallei en de Laak en het voor het Sigmaproject Demervallei (veiligheid en natuurlijkheid) en het indicatief actieprogramma als basis voor verdere realisatie aanvaardt
de organisatie en interbestuurlijke samenwerking als basis voor verdere samenwerking bevestigt
De gemeenteraad gaat akkoord met de specifieke beslispunten voor Diest in de ‘Nota houdende de integrale visie van de betrokken overheden en actoren voor de Demervallei en Laak van Diest tot Werchter’, meer bepaald dat de stad:
verklaart een actieve rol te spelen in de project –en uitvoeringsfase van het gebiedsgericht project Demervallei, door het actief en gericht inzetten en aanspreken van beschikbare instrumenten, met betrekking tot het realiseren van de vooropgestelde doelstellingen (natuur, water, erfgoed, toerisme, recreatie, landbouw…), al dan niet in samenwerking met andere actoren en erkent hierbij dat het Regionaal Landschap Noord-Hageland een goede positie heeft om vanuit de geïntegreerde visie projectmogelijkheden te detecteren, voor te bereiden, af te stemmen, enz.
verklaart het project ‘Demer door Diest’ verder te zullen uitvoeren
verklaart de verbinding tussen stadskern en Demerfietspad verder uit te bouwen, in samenwerking met de provincie Vlaams-Brabant en de VMM
de resultaten van de structuurvisie (Witteveen+Bos, 2016), opgemaakt in opdracht van ANB m.b.t. de toegankelijkheid van natuurgebieden, valideert en het document als leidraad erkent voor de uitbouw van een gebiedsgericht netwerk van toeristisch recreatieve infrastructuur; stad Diest zal hierin op eigen initiatief werken aan realisaties, binnen een breed gedragen en afgestemd kader
verklaart actief mee te werken aan het project rond de ontmoetingsplaatsen Demervallei, in samenwerking met de provincie Vlaams-Brabant, het Regionaal Landschap Noord-Hageland en de gemeenten Rotselaar, Scherpenheuvel-Zichem, Aarschot en Begijnendijk