2016_GR_00118 - The ever blossoming garden. Realisatie kunstwerk in de publieke ruimte dat een plek creëert als aandenken aan Annick Van Uytsel

Aanvang en groep opdrachtgevers

Naar aanleiding van de jaarlijkse herdenkingen rond Annick Van Uytsel, kwam de vraag van verschillende kanten of hier niet iets permanent rond kon gebeuren. Annick werd in 2007 ontvoerd en vermoord nadat zij van een fuif naar huis fietste. De lokale Diestse gemeenschap werd door elkaar geschud. Bij de opmaak van het beleidsplan voor deze legislatuur werd beslist om een kunstwerk in de publieke ruimte te realiseren via participatie van de inwoners.

In de lente van 2014 kwamen een aantal Diestenaars vrijwillig samen om na te denken over een kunstwerk in de publieke ruimte, dat zijn oorsprong zou hebben in de vraag naar een permanent aandenken aan Annick Van Uytsel.  De ouders van Annick en acht andere vrijwilligers vormen de groep van opdrachtgevers die begeleidt worden door VZW De Nieuwe Opdrachtgevers.

De groep bestaat uit:
Eddy Van Uytsel
Martine Van Uytsel
Herman Degelin
Kristof Buekers
Natalie Van Gorp
Elke Patteet
Karo Melis
Caroline Knops
Isabel Willems
Jan Laurys
(bij aanvang ook Carl Verlinden)

Zij debatteerden over de exacte opdracht die zij aan een kunstenaar wilden geven maar ook over welke kunstenaar deze opdracht zou uitvoeren en over de locatie. Het is een project dat reflecteert op het verleden maar betekenisvol is voor de toekomst van Diest.

De opdracht

De groep was het snel eens dat de opdracht en dus het kunstwerk niet enkel om een persoon en het verleden mocht gaan. De toekomst van onze lokale samenleving, de ontmoeting tussen mensen en meer ruimte creëren voor reflectie vormden de basis van de conversaties en wat het kunstwerk uiteindelijk dient uit te stralen. De opdracht luidde dan ook dat de kunstenaar een nieuwe plek zou moeten creëren.
Een plek waar je naartoe kan gaan. Een plek waar je voelt dat er nog iets is van wat er niet meer is of wat nog komen moet. Een rustige plek die een energie uitstraalt, mensen doet denken en mensen samenbrengt.

Het kunstwerk creëert effectief een nieuwe plek in Diest en hierbij moet niet alles meteen duidelijk zijn. Op een subtiele manier refereert het naar Annick maar het draagt ook een betekenis uit zonder dat mensen de voorgeschiedenis kennen. Het kunstwerk bezit een gelaagdheid en kwaliteit waardoor het blijft prikkelen; het moet een soort van landmark worden met een lange houdbaarheidsdatum.

Locatie

De groep ging samen op wandel en nadien ook met de kunstenaar. Voor beiden stak er één locatie bovenuit: een – nu overwoekerde - groene plek aan de Zichemse poort. (zie foto in bijlage)

Dit is een locatie die historisch wel wat te betekenen heeft – door de eeuwen heen bleek het de zwakke plek in de stadsversterking te zijn waarlangs o.a. de troepen van Willem van Oranje en later de Fransen de stad innamen - maar nu al vele jaren niet opgemerkt wordt. Het is nu dus ‘niets’ ondanks dat het een heel boeiende plaats is:
- pal in het centrum langs de Demer en het vernieuwde traject langs de Demer dat naar Den Amer leidt;
- vlak aan een grote school tevens de plaats waar Annick school liep;
- jongeren komen hier dagelijks voorbij komende van Kaggevinne of wandelend naar de bushalte van de Leuvense Poort;
- wandelaars en burgers met hun hond bezoeken langs deze weg het citadelbos;
- op woensdag passeren veel mensen hier wanneer ze naar de markt gaan, zowel inwoners als mensen die parkeren op de Boudewijnvest;
- unieke inbedding van de plek t.a.v. de historische citadel: potentieel de krachtige, robuuste site t.o.v. een kunstwerk met een meer fragiele uitstraling.

De link met Annick en jongeren wordt hier duidelijk gemaakt. Bovendien is het momenteel geen ‘plek’ en beschikt het alle potentieel om er wel één te worden.

Deze locatie is ook beschermd erfgoed. Wij zijn momenteel in overleg met Onroerend Erfgoed om de nodige toelating te krijgen. Mits rekening te houden met een paar opmerkingen van hen, zal dit geen probleem vormen voor het voorgestelde kunstwerk.

Mario Airó

De groep opdrachtgevers heeft vele kunstenaars besproken en dat in alle vrijheid. Voor de vrijwilligers was het een intensief maar mooi kunsteducatief traject. De opdracht, de kwaliteit en het daaruit volgende tijdloze maar ook het subtiele stonden hierbij vooraan. Het was een premisse om geen rekening te houden met geografie in de bepaling van de kunstenaar. Het gaat om de manier van werken en de stijl, deze vormen doorslaggevende factoren bij de keuze. Via deductie kwam de groep terecht bij kunstenaar Mario Airó. De groep ontmoette deze Italiaanse kunstenaar en het klikte op alle niveaus.

Mario Airó is een Italiaanse kunstenaar met een enorm groot poëtisch en plaats-gevoelig vermogen en combineert veel invalshoeken op een heel intuïtieve manier, die de kijker in een open manier prikkelt om zelf “al genietend van schoonheid” na te denken, te pauzeren, kortom tot rust te komen. Zijn werk speelt met factoren als de spanning tussen natuur en cultuur en hij weet zijn werk altijd in te bedden in het grote verhaal van de kunst.

Hij is een student geweest van wijlen Luciano Fabro en dat zegt veel over Mario's fijngevoeligheid en dito voeling met de poëzie van de Arte Povera waartoe zijn leermeester Fabro behoorde.

Zijn taal is tijdloos waardoor het werk altijd nieuw blijft en open voor steeds nieuwe en andere inhouden en betekenissen. Het is kunst die zich niet dadelijk laat (her)kennen aan de toeschouwer. Mario Airó zelf alsook zijn kunstwerken ontlokken altijd een dialoog – met de mensen, passanten en met de specifieke plaats waar het kunstwerk staat.

Mario Airó komt regelmatig naar België waar hij al eerder werk creëerde o.a. in Loppem, Brussel, Sint-Truiden en Strombeek-Bever.

De kunstenaar ontmoette de groep met veel plezier reeds meerdere keren en zijn tweede voorstel werd unaniem gesmaakt en uitverkoren.

Het kunstwerk: The ever blossoming garden

(foto van ontwerp in bijlage)

Het kunstwerk wordt een in situ werk – dat betekent dat de plaats zelf van grote inspiratie is. Pal naast het centrum, aan de indrukwekkende rand van de citadel wordt een fontein-sculptuur gerealiseerd in de vorm van een stromend beekje. Het grillige beekje van beton met ingelegde mozaïeken wordt aangedreven en gaande gehouden met een pompsysteem zodat het water in een circulair systeem blijft. Als ware het een mooie metafoor voor het leven.

Bovenaan staat een minimale lantaarnpaal die - als het donker wordt - "de site van stilte" zal belichten in een serene, magische sfeer. Daar rond zullen jaar in jaar uit bloemen bloeien – alle inheemse soorten en variëteiten die gedurende het ganse jaar andere “bloemen” en dus kleuren opleveren. De bloemen zijn niet “gedresseerd” in een perkje maar zullen rondom “at random” opduiken.

Een zitmeubel waarvan de vorm nog niet concreet is – maakt het de passant mogelijk te pauzeren, even stil te staan.

Dit kunstwerk heeft tal van kunsthistorische referenties – alhoewel die referenties niet een noodzaak betekenen om van het kunstwerk te genieten.

Uiteraard verwijst de kunstenaar - als Italiaan - naar invloeden en kunst van zijn origine en cultuur. Beroemde werken van Lucio Fontana zoals “Nature” en “Attesa” (zie bijlage) komen hier in de spotlight – waarbij Fontana  verwijst naar openingen – naar andere dimensies van ons begrip ruimte en dito ervaring en kennis ervan. Hier kunnen wij ook verwijzen naar heel veel werken van bijvoorbeeld Giuseppe Penone waarin hij water relateert aan de natuur,  waarin de cyclus van de natuur poëtisch duidelijk wordt. En uiteraard zijn er zoveel verwijzingen naar de oude kunst – met oa Piero della Francesca – het beroemde werk Madonna del Parto in Monterchi (zie bijlage) – het mooie werk waarin de Heilige Maria heel subtiel toont dat ze zwanger is. De hand die ze legt op de opening van haar kleed vertoont subtiel, een analoge vorm met die van het beekje dat Mario Airó bedacht voor Diest. Mario Airó is zoals zo vele Italianen begeesterd door hun rijke cultuur – en dat verbergt hij niet in zijn artistieke productie die er altijd poëtisch uitziet gebaseerd op kennis.

Het Gemeentedecreet van 15 juli 2005 en latere wijzigingen, inzonderheid artikelen 42, 43 en 57, betreffende de bevoegdheden van de gemeenteraad en het college van burgemeester en schepenen, en de artikelen 248 tot en met 264 betreffende het bestuurlijk toezicht;

De beslissing van het schepencollege van 10 februari 2014 waarbij het bestuur akkoord ging met het project kunst in de publieke ruimte – project Annick Van Uytsel;

De beslissing van het schepencollege van 7 april 2014 waarbij het bestuur akkoord ging met de samenstelling van de groep opdrachtgevers;

De beslissing van het schepencollege van 22 juni 2015 waarbij het bestuur akkoord ging met de aanstelling van kunstenaar Mario Airó voor het ontwerp en de realisatie van het kunstwerk in de publieke ruimte met bijhorende kosten;

De beslissing van het schepencollege van 1 februari 2016 waarbij het bestuur akkoord ging met de locatie van het kunstwerk;

Het verslag van het overleg tussen de kunstenaar en de groep opdrachtgevers op 3 februari 2016 waarbij de groep opdrachtgevers unaniem akkoord ging met het nieuwe ontwerp voor het kunstwerk in de publieke ruimte;

Het model in plasticine dat te bezichtigen is op de tweede verdieping in het stadhuis;

De beslissing van het schepencollege van 22 februari 2016 waarbij het bestuur akkoord ging met het ontwerp voor het kunstwerk;

De beslissing van het schepencollege van 18 april 2016 waarbij het bestuur akkoord ging om een aanvraag voor een projectrekening bij de Koning Boudewijn Stichting in te dienen;

De e-mail van Thérèse Legierse van DNO van 24 mei 2016 waarin zij de steun van de Fondation de France ter waarde van 15.000 euro onder voorwaarde van de investering van de stad Diest bevestigd;

De bevestiging en het voorstel tot overeenkomst van de Koning Boudewijn Stichting van 8 juni 2016;

De beslissing van de deputatie van de provincie Vlaams-Brabant van 27 oktober 2016 om het project te oncersteunen in de vorm van een subsidie van 15.000 euro;